Zwoegende paarden tijdens start Bietentocht
STEENBERGEN – Het jagen tijdens de Bietentocht staat elk jaar garant voor een prachtig schouwspel. Dit jaar was Steenbergen de plaats waar de Bietentocht op zondag van start ging. 22 Platbodems werden door de trekpaarden over de Vliet van De Heen richting Steenbergen gejaagd.
Prachtig schouwspel
Als de eerste platbodems richting de aanlegplek varen zijn de witte en bruine zeilen van veraf te zien. Tegen de donkere wolken op de achtergrond een oer-Hollands plaatje. De traditie van het jagen gaat al vele jaren terug in de tijd toen schippers met hun platbodem vól suikerbieten naar de suikerfabriek aan de haven van de stad voeren. Ook toen werden paarden gebruikt om de schepen naar binnen te slepen als er niet voldoende wind stond. Tijdens de Bietentocht moeten de deelnemers zo veel als mogelijk op de zeilen, of door het jagen, de voorgeschreven route afleggen.
Pas op voor de paarden
Vanaf Fort Henricus kon het publiek over het jaagpad langs de Vliet lopen. Wel goed uitkijken, want de paarden komen je tegemoet en ze gaan voor niemand opzij. De paarden trekken alleen óf met meerderen in het gareel. “En dat vergt veel ervaring” weet boer Piet. “Rustig blijven en niet te veel tegen de paarden praten.” In de praktijk valt dat nog niet mee. Een tweespan heeft er duidelijk geen zin in. “Aar, aar” klinkt het verderop. Het paard wil steeds naar rechts, het jaagpad af. “Aar, aar!” klinkt het opnieuw. Het paard gehoorzaamt het commando en gaat weer keurig naar links, het jaagpad op.
Juu, juu!
Zodra het touw, waarmee de platbodem aan het gareel wordt vastgemaakt, strak komt te staan, komen de paarden in verzet. “Juu, juu” roept de voerman zonder resultaat. Het span gaat naar rechts het pad af, naar beneden. Het publiek kijkt gespannen toe als de paarden weer in het gareel staan en de voerman hen weer aanspoort. Ook nu hebben ze er geen zin in en komt de balk die achter de achterbenen zit dwars te liggen. Nog een keer spoort de voerman zijn paarden aan, en dan lukt het ze in het gareel te houden. Een toeschouwer volgt het schouwspel aandachtig. “Wat zijn ze groot hè?” De paarden schudden hun hoofden, ze trekken de schuit, maar het blijft lastig.
Omhoog dat touw!
“De communicatie tussen schipper en voerman is heel belangrijk” legt boer Piet uit. “Het touw moet op de juiste hoogte aan de mast zitten en het touw moet rustig aan strakgetrokken worden.” Dat niet iedereen ervaren is blijkt als een voerman bij een obstakel komt. “Omhoog dat touw!” roept hij richting de schipper. Te laat. Het touw blijft achter een paal hangen en de paarden moeten stoppen. De schipper van de Johanna en zijn voerman hebben alles prima onder controle. Het span stapt rustig voort, de schuit glijdt door de Vliet. Eén van de paarden heeft zelfs oog voor de camera.
Zakken is goed
Wat maakt het jagen nou zo lastig? “Een paard moet leren trekken” vertelt boer Piet. “Zie je hoe deze door de achterbenen zakt? Dat is goed. Hij zet zich schrap om kracht te zetten, dit is een ervaren trekpaard.” Maar ook het vertrouwen tussen paard en eigenaar is heel belangrijk. Een paard dat zijn baas vertrouwt luistert, wordt rustig van zijn stem. Als de paarden in de buurt van het Fort komen, worden ze afgehaakt en volgen ze het pad terug naar de aanlegplaats om een volgende boot te jagen. Bezweet en met het schuim op de lippen komt een prachtig dier aangesjokt.
Dan heeft ie er zin in
“Zou het niet te zwaar voor de paarden zijn?” vraagt een dame zich af. “Dat zweet komt van het werken” legt de eigenaar van het dier graag uit. “Dat schuim op zijn lippen is een goed teken, dan heeft hij het naar zijn zin!” Dat laatste blijkt uit het gemak waarmee het paard zich laat aanlijnen. De schipper van de piratenboot kijkt met veel genoegen toe. Een kort commando van de voerman en het paard gaat lopen. Het schip glijdt soepel door het water.
Aanpoten
Het is Jacqueline Boer die het jagen aan de wal in goede banen leidt. Veel tijd voor een praatje heeft ze niet, het is aanpoten. De schepen moeten goed aangemeerd worden, wie komt wanneer en welk paard trekt de schuit. “Er worden 22 schuiten gejaagd” zegt ze tussen de bedrijven door. “Het is druk, maar we zitten prima op schema.” Als het laatste schip is aangelijnd is het tijd om naar de haven te gaan. De paarden worden goed verzorgd en gaan naar huis. In de haven zoeken schippers en bemanning elkaar op voor een gezellige afsluiting van dag één van de Bietentocht.
Tekst: Tineke Feskens Foto’s: Jan de Langen © Steenbergse Courant/ KijkopSteenbergen.nl
