“Het is mijn taak als priester om de rijkdommen van het christelijk geloof te verkondigen”
NIEUW-VOSSEMEER - Donderdag 7 maart hoopt pastor Bertus van Schaik (89) zijn 60-jarig priesterjubileum te vieren. Het ziet er zeker naar uit dat hij die dag - en de dagen die erop volgen - gaat halen. De 94-jarige ‘Pater Bertus’ oogt dan wel op leeftijd, maar ook gezond, al laat het gehoor hem danig in de steek. Voor het interview overhandig ik hem een lijstje gespreksonderwerpen en geef hem aan welke volgorde hij kan verwachten. Pastor Bertus komt naast me zitten en het blijkt dat een gesprek goed mogelijk is. Met zijn stem en met zijn geest is niets mis, al moeten sommige vragen met enige stemverheffing worden gesteld.
Ik ken Bertus van Schaik sinds 1978. Voornamelijk als schrijver van warme en echt menselijke teksten over overleden mensen uit zijn parochie, bedoeld voor op de gedachtenisplaatjes die in onze drukkerij werden gedrukt. Teksten die opvielen door de treffende wijze waarop de overledene werd beschreven. In de jaren die volgden leerde ik hem kennen als een wijs, prettig en erudiet man. Een priester met, in mijn ogen, toch ook sterk conservatieve opvattingen. Tien jaar geleden confronteerde ik hem tijdens een interview met zijn - naar mijn mening verkeerde visie - op abortus. Zijn overtuiging was en is dat dit niet kan worden toegestaan. In het gesprek dat we deze week naar aanleiding van zijn naderend jubileum hadden, ging het meer over hoe hij de afgelopen zestig jaar heeft beleefd. Over stervensbegeleiding, over de sterke afname van het kerkbezoek, over de seksuele misstanden in de Katholieke kerk, over het succes van andere geloofsgemeenschappen en over zijn geloof in eventueel herstel van de belangstelling voor de kerk in de toekomst.
Bedelpater
Maar eerst iets over zijn beginperiode als priester. En miniem iets over zijn geboorteplaats Kamerik bij Woerden waar hij 0p 17 februari 1935 werd geboren. “Ik kom uit een heel grote familie. Helaas is een groot gedeelte ervan al overleden. Maar de anderen kom ik graag tegen. Laatst ben ik nog bij hen op bezoek geweest. Mijn beginjaren als priester waren heel wisselend. Ik startte met een aanvullende studie van twee jaar. Tijdens die studie was ik hulpkapelaan in Muiderberg. Ook gaf ik les op een landbouwschool en vervolgens ging ik aan de slag als ‘bedelpater’. Ik trok door het hele land om mensen te bezoeken met de vraag om een donatie voor de priesteropleiding. Dat deed ik een jaar full time om er tenslotte achter te komen dat ik met vijftien dagen per jaar eveneens goede resultaten behaalde. Een periode volgde waarin ik kapelaan en wat later ook pastoor werd in Breda, met een laatste moeilijk jaar, waarin ik een aantal aanvaringen had met hoger geplaatsten. Gelukkig had ik wel een prettig en goed contact met de toenmalig bisschop Ernst. Hij benoemde me in 1974 in Nieuw-Vossemeer.”
“De plaatsing in Nieuw-Vossemeer was voor mij heel bevrijdend. Vriendelijke mensen en een mooie plek om te leven. Ik woon hier nu vijftig jaar. Ook de parochie van De Heen was heel prettig. Met een prachtig, lief kerkje, al vind ik de Joannes de Doperkerk het mooiste van allemaal”.
Stervensbegeleiding
“Na een studie Stervensbegeleiding ben ik gestart met het geven cursussen over dit onderwerp, aanvankelijk hier in huis, later op tal van andere plaatsen. De cursisten meldden zich vanzelf aan, gewoon door mond-op-mondreclame. Tijdens de cursus leren de deelnemers zichzelf kennen en ze leren ook beter luisteren, dat laatste is heel belangrijk.
Ik heb in al die jaren veel aandacht aan zieke mensen mogen geven. Mensen ook die terminaal waren of psychiatrisch problemen hadden. Omdat ik tijdens mijn extra studie ook ziekenbroeder ben geweest heb ik in de praktijk evneens veel geleerd. Het contact met ernstig zieke mensen raakte me vaak persoonlijk, al heb ik er nooit onder geleden”.
De rol van Maria
Bertus van Schaik heeft het regelmatig over Maria en de belangrijke rol die zij in zijn leven speelt. Zijn fascinatie voor haar heeft de pastor opgedaan tijdens zijn - inmiddels tien - bezoeken aan het plaatsje ‘Medjugorje’ (in Bosnië-Herzegovina). “Vanaf 1981 verschijnt Maria hier”. Dat gelooft de pastor niet alleen, maar met hem een paar miljoen gelovigen per jaar die het plaatsje bezoeken. “Ik ging hier in de herfst of soms de zomer heen. Bezocht ook jongeren festivals, waar steeds zo’n 40.000 bezoekers kwamen”. Bertus van Schaik gelooft er heilig in. En op de vraag hoe hij denkt over de velen die niet in Maria geloven: “Ik heb respect voor wie dit niet gelooft. Maar toch zou men snel zijn bekeerd als ze deze plek zouden bezoeken”.
Van Schaik verzorgt met een kleine groep gelovigen ook op donderdagavonden de ‘Medjugorje’-viering. Daarmee is hij samen met 26 belangstellenden in 1996 begonnen. Het is een groepje volhouders, want door overlijdens en verhuizingen is het groepje geslonken tot zo’n vijf tot acht deelnemers. “Ik geloof dat als wij maar voldoende blijven bidden en uitstralen dat er uiteindelijk weer groei komt”. Wel vindt Bertus van Schaik dat de Katholieke kerk te weinig van groepjes kent die een uitstraling hebben naar hun omgeving
Conservatief
We hebben het over het feit dat zijn overtuigingen bij heel wat mensen het stempel conservatief krijgt. Dat brengt ons meteen op de forse teruggang die de Katholieke kerk in Nederland meemaakt. “Het geloof is inderdaad bij heel veel mensen niet meer levend. De maatschappij maakt ook de verkeerde keuzes, gevoed ook door de media. We hebben te maken met secularisering”, zegt pastor Van Schaik met een wat droeve glimlach. Denkt hij niet dat de seksuele misstanden en andere kwalijke zaken die plaatsvonden en nog vinden binnen de Katholieke kerk er zeker ook geen goed aan doen? “Die misstanden vind ik heel erg fout. Ik wil het ook niet goed praten, maar weet uit de vele biechten die ik in al die jaren heb afgenomen dat deze op heel veel plaatsen in de samenleving voorkomen, dus ook binnen de Katholieke kerk. Los van het leed dat dit veroorzaakt, zorgen deze misstanden er ook voor dat het goede van zeer toegewijde mensen wordt vergeten”.
Het succes van andere geloofsgemeenschappen
Toch zijn er heel wat voorbeelden te noemen van geloofsgemeenschappen - bijvoorbeeld Evangelische kerken of bepaalde Protestantse kerken die in plaats van te krimpen een goede groei mee maken. “Ik ben blij met ook andere kerken. Heb waardering voor alle plaatsen waar iets goeds gebeurt. Ik gun ook iedereen de vreugde die ik heb bij de levende relatie met Jezus van Nazareth en zijn moeder Maria”.
“Ik ben er ook van overtuigd dat waar het geloof weg gaat, de duivel een rol speelt. Zelf blijf ik geloven in de Heilige Schrift. Niet altijd als absolute verhalen, maar ook om ons mensen iets duidelijk te maken. En ik maakt levende verhalen mee van mensen die geraakt worden door het geloof”.
Joannes de Doperkerk als gemeenschapshuis
We praten even over de voornemens om binnen de Sint Annaparochie meer kerken te sluiten. Waaronder ook de Joannes de Doper. Om de kerk als gebouw te kunnen behouden zullen er andere voorzieningen in gevestigd moeten worden toch? “Mijn stellige overtuiging is dat de kerk moet blijven voor de eredienst. Dit kan niet samengaan met een caféachtige ruimte. Dat zou een teruggang van jewelste zijn”.
De huidige renovatie van de toren komt even ter sprake. Daar hoeft Bertus van Schaik met zijn 89 jaar zich gelukkig niet actief mee bezig te houden. Dit in tegenstelling tot vroegere tijden waaraan de pastor overigens met plezier terugdenkt. “Samen met Janus Roozeboom heb ik er heel wat uurtjes aangenaam geschilderd”. De renovatie die inmiddels al enkele maanden bezig is wordt bekostigd door Monumentenzorg en de Sint Annaparochie.
Het voortbestaan van de Katholieke kerk in Nederland
Pastor Van Schaik gelooft heilig in het voortbestaan van de kerk. “Ik kom regelmatig heel intens gelovigen tegen. En ik ken heel wat priesters met een zeer oprecht geloof. Als voorbeeld noem ik Hans de Kort, dat is een goed priester die me veel vertrouwen geeft. “En als je een vonk van boven ontvangt en daar ja op zegt, dan kan dat je hele leven veranderen. Ik dring het geloof niet op, nou ja, misschien wel een beetje”, glimlacht Bertus van Schaik. “Ik zie het als mijn taak als priester om de rijkdommen van het christelijk geloof te verkondigen. Ik wil een zaklampje zijn voor het licht van Christus. Ik geloof in een ommekeer in de wereld door de overwinning van God, Jezus en Maria op het kwaad. Maar of ik dat nog mee maak met mijn 89e jaar . . .”
Als ik Bertus van Schaik vraag hoelang hij nog hoopt te leven: “Ik houd rekening met een kort tijdje. Maar eerst hoop ik 90 te worden”. Ik ben nieuwsgierig naar het leven hierna. Ik hoop dan mooie mensen tegen te komen”.
Donderdag 7 maart wil Bertus van Schaik graag zijn 60-jarig priesterjubileum te vieren. Om 14:00 uur is een eucharistieviering met aansluitend een receptie die tot 17:00 uur duurt.
Door: Peter Vermeulen
