100 jaar Merijntje Gijzen moet gevierd worden
NIEUW-VOSSEMEER – Merijntje Gijzen, boegbeeld voor het plattelandsleven in West-Brabant, viert dit jaar zijn honderdste verjaardag. Met een zeer uitgebreide tentoonstelling in het A.M de Jongmuseum en een officiële bijeenkomst in de Nederlands Hervormde Kerk ging het jubileum van start.
Voor liefhebbers
Voorafgaand aan de officiële opening van de tentoonstelling in het A.M. de Jongmuseum, kwamen in de Nederlands Hervormde Kerk liefhebbers van het werk van A.M. de Jong samen. Onder hen enkele bijzondere gasten. Dirk van de Glind, schrijver van het boek ‘Mijmeringen van een goedzoeker’ over A.M. de Jong. Jan Ligthart, die Merijntje Gijzen speelde in de TV-serie en Michel Thomassen, kleinzoon van A.M. de Jong.
Dik omcirkeld
A.M. de Jong diende op 3 april 1925 het eerste deel van Merijntje Gijzen bij uitgeverij Querido in. “Deze datum stond al lange tijd op onze kalender dik omcirkeld” vertelt Marc van Tienen namens het bestuur van het A.M. de Jongmuseum. “Met de tentoonstelling die straks officieel geopend wordt door burgemeester Ruud van den Belt, een fietstocht door het land van Merijntje Gijzen én de lancering van drie boeken, gaan we dit jubileumjaar vieren.”
Merijntje zit in ons DNA
“A.M. de Jong, geboren en getogen hier in Nieuw-Vossemeer, groeide uit tot één van de grootheden in onze vaderlandse literatuurgeschiedenis” begon de burgemeester zijn speech. “Met Merijntje Gijzen schiep hij een markant personage dat onlosmakelijk verbonden is met Nieuw-Vossemeer. De TV-serie, Merijntje Gijzen, die in 1974 op de nationale zender werd uitgezonden, heeft Nieuw-Vossemeer en de prachtige omgeving van het West-Brabantse land voorgoed op de kaart gezet.”
Feest van herkenning
Ook Van den Belt herinnert zich nog de beelden van de uitgestrekte polders, Benedensas en Jan Ligthart en Elly Hellemons-de Jong als Merijntje Gijzen en Blozekriekske. “Wat moet het een feest van herkenning zijn geweest voor de inwoners van Steenbergen, maar met name de inwoners van Nieuw-Vossemeer, deze beelden op TV te zien.” Als dank voor het organiseren van de feestelijkheden rond de 100ste verjaardag van Merijntje Gijzen werd aan de gehele organisatie een cadeautje door de burgemeester overhandigd.
Steeds weer ontroerd
Vervolgens was het Dirk van de Glind die de aanwezigen mocht toespreken. “Ik ben telkens als ik hier kom weer ontroerd” vertrouwde Van de Glind het publiek toe. “Als kind voelde ik mijzelf ook een soort Merijntje in de Veluwse bijbelbelt. Zelfs mijn vader zette de TV niet uit als De Kruik weer stevig vloekte.” Dankzij Merijntje Gijzen raakte Van de Glind gefascineerd door A.M. de Jong. Hij nam het aandachtig luisterende publiek mee op een reis door het leven van de in Nieuw-Vossemeer geboren schrijver.
Ik liet zijn moordenaars binnen
De reis ging van start met de verschillende beroepen van A.M. de Jong. Onderwijzer, verslaggever, radiopresentator, redacteur, gemeenteraadslid en schrijver, zijn talent was zeer veelzijdig. Maar ook het verschil in zijn boeken, de grappige teksten over dagelijkse en herkenbare situaties. Zoals Theo en Tinus die leerden fietsen en ja, beiden het enige paaltje raakten wat in de weg stond. De dans op de vulkaan schreef A.M. de Jong in 1938, de gelijkenis met de situatie nu in de wereld is treffend én beangstigend. “Mijn vader maakte zich geen zorgen over zijn veiligheid toen de Duitse bezetting ons land trof” vertelt zijn dochter in een filmpje. Maar het was vanwege in inhoud van dit boek dat A.M. de Jong in zijn eigen huis doodgeschoten werd. “Ik liet zijn moordenaars binnen” waren de méér dan indrukwekkende woorden die zijn dochter uitsprak.
Voor één keer nog
Na het indrukwekkende en zeer uitgebreide betoog van Dirk van de Glind mocht de volgende bijzondere gast zijn verhaal vertellen. “Het is een kort verhaal” legt Jan Ligthart uit. “Ik speelde Merijntje Gijzen toen ik een jong ventje was. Ik dacht geen seconde na over de impact die deze rol zou hebben. Ik deed het omdat ik gevraagd werd.” Toch werd Ligthart in de jaren daarna steeds opnieuw gevraagd hoe hij deze periode had beleefd. “Ik was er op enig moment helemaal klaar mee. Er waren zoveel andere dingen die ik had gedaan in mijn leven, maar daar hoorde ik niemand over.” Ligthart heeft als journalist en schrijver de hele wereld rondgereisd. “Maar omdat Merijntje 100 jaar is geworden kom ik graag nog één keertje op zijn feest, hij zou mijn held kunnen zijn” eindigde Jan Ligthart met een lach.
Boeken cadeau
Aan het einde van de bijeenkomst in de kerk deelde Marc van Tienen drie bijzondere boeken uit. Het eerste boek ‘Treffende woorden’ was voor Michel Thomassen, de kleinzoon van A.M. de Jong. “Ik heb mijn opa nooit gekend, maar mijn vrouw en ik zijn aangenaam verrast dat hij nog steeds zo gewaardeerd wordt. Dat is er fijn.” Het tweede boek ‘De dans op de vulkaan’ werd overhandigd aan Jan Ligthart. “Je krijgt het eerste exemplaar” vermeldde Van Tienen. “Maar de eerlijkheid gebied mij te vertellen dat de gehele Eerste en Tweede Kamer een exemplaar in het postvak heeft ontvangen. Laten we hopen dat ze er lering uit trekken.
Het lint is geknipt
Nadat het laatste boek ‘Mijmeringen van een goedzoeker’ was uitgereikt aan de partner van de auteur, Gertrude van der Mast, vertrok het gezelschap richt het A.M. de Jongmuseum. Merijntje droeg een mooi blauw shirt en er was voor iedereen een welkomstdrankje. “Het is de eerste keer dat ik in mijn 10-jarig ambt als burgemeester een lint mag doorknippen. Hoe mooi is het dan dat het zo’n bijzonder lint mag zijn” zei Van den Belt lachend. Met ferme hand knipte hij het lint door, het 100-jarig jubileum van Merijntje Gijzen is daarmee officieel van start gegaan.
Tekst: Tineke Feskens Foto’s: Jan de Langen © Steenbergse Courant/ KijkopSteenbergen.nl
