De vrijheidsbel van het South Alberta Light Horse Regiment werd na de ondertekening van de ‘Proclamation of friendship’ geluid in het Memorial Park van Medicine Hat. In het midden een trotse Brian Talty, geflankeerd door burgemeester Van den Belt en zijn collega Linnsie Clark.
De vrijheidsbel van het South Alberta Light Horse Regiment werd na de ondertekening van de ‘Proclamation of friendship’ geluid in het Memorial Park van Medicine Hat. In het midden een trotse Brian Talty, geflankeerd door burgemeester Van den Belt en zijn collega Linnsie Clark.

Vrijheidsklokken als verbindende kracht bij bezoek burgemeester aan Canada: “De echo van onze geschiedenis kent geen grenzen”

STEENBERGEN/CANADA – Hoe verder de Tweede Wereldoorlog in tijd achter ons ligt, hoe harder de vrijheidsbellen in Steenbergen, North Bay en Medicine Hat zullen moeten klinken, om ervoor te zorgen dat we samen blijven herdenken en de jeugd ervan te doordringen hoe belangrijk dit is. Tot die unanieme conclusie kwamen alle betrokkenen van de regimenten en hun thuisgemeenten tijdens het bezoek van burgemeester Ruud van den Belt aan Canada. 

Bescheidenheid siert de mens is een bekende uitdrukking, maar het is ook een eigenschap die wel eens in de weg kan zitten. Zo bleek met name in North Bay (Ontario) en Medicine Hat (Alberta), waar het gros van de mensen amper blijkt te weten weet welke heldendaden respectievelijk het Algonquin Regiment en het South Alberta Light Horse Regiment op hun naam hebben staan. De Canadese jeugd groeit er doorgaans niet mee op, in tegenstelling tot de meeste kinderen in Nederland. ,,Het is het beste wat wij als Canadezen ooit hebben gedaan, maar we zijn er niet trots genoeg op”, vat geschiedenisleraar en regiments-lid Fenner Kingston het verschil kortweg samen.

Gedeeld verleden

Burgemeester Linnsie Clark van Medicine Hat was naar eigen zeggen dan ook stomverbaasd toen ze een brief ontving van haar collega uit Steenbergen. Het idee om officiële vriendschapsbetrekkingen aan te gaan, op basis van ons gemeenschappelijke bevrijdingsverleden, sprak haar gelukkig echter wel aan. Toch zeker nadat Brian Talty van het South Alberta Light Horse Regiment uit de doeken had gedaan hoe de vork in de steel zit. Hij kent de militaire geschiedenis van Canada van A tot Z.

Klaproosveld

Voor nadere details over de inzet van de ‘Sallies’ in WOI en WOII is ook het museum in de plaatselijke kazerne the place to be. Je raakt er amper uitgekeken en de vrijwilligers van dienst raken niet uitgepraat, met name over grootheid Danny McCleod. Geboren en getogen in Medicine Hat, waar hij nog altijd op handen wordt gedragen. Uitgegroeid tot oorlogsheld en ook in zijn verdere leven een uiterst invloedrijk man. Hij reed in het najaar van 1944 als eerste met zijn tank de Grote Markt van Bergen op Zoom op. Mede naar aanleiding van een belofte aan McCleod kwam het klaproosveld totstand, dat op 2 november vorig jaar – ter ere van “Samen 80 jaar vrij” – werd geopend.

Icoon

Dat gebeurde onder anderen door Swatty Wotherspoon, de inmiddels hoogbejaarde en gelijknamige zoon van nog zo’n icoon uit de historie van het South Alberta Regiment, die zodoende eveneens een prominente plek heeft verdiend in het museum. Wotherspoon is een graag en vaak geziene gast bij herdenkingen op de Brabantse Wal. In 2016 mocht hij als eerste de replica van het Welbergse bevrijdingsmonument De Klok luiden, die destijds vanuit de lokale bevolking aan het South Alberta Regiment werd geschonken. 

Battlefieldtour

Voorzitter Jason Watt van de South Alberta Light Horse Regimental Association weet er alles van. Hij nam in 2013 het stokje over van Danny McCleod, als het gaat om de bezoeken van de ‘Sallies’ aan Normandië, België, de Brabantse Wal, Steenbergen en Welberg. Onlangs verkende hij met Brian Talty nog een battlefieldtour op de fiets, die in september 2026 op het programma staat. Watt laat zich het best omschrijven als een ‘verbindingsofficier’, met aan beide kanten van de oceaan een netwerk om U tegen te zeggen. Hij herinnert zich zijn eerste overtocht nog als de dag van gisteren. ,,Nog voordat we in ons hotel waren, zaten we al in de tuin bij Hanneke en Angelo Somers, de grondleggers van De Klok. Er zaten heel veel inwoners te wachten om ons welkom te heten. Dat heeft echt heel veel indruk gemaakt.”

‘Grote eer’

Directe aanleiding voor het bezoek van burgemeester Van den Belt aan Canada was evenwel de uitnodiging van het Algonquin Regiment om – als eregast – de vrijheidsbel te komen luiden, bij de officiële ingebruikname in North Bay. De trots straalde er van af bij de leden van het regiment, van wie slechts een beperkt gezelschap op 2 november aanwezig kon zijn bij de overdracht van de bel, op 2 november in Welberg. ,,Het is sowieso een grote eer om dit uit naam van onze gemeenschap te mogen doen”, stelde Van den Belt, die in 2016 de oversteek ook als eens waagde voor de overhandiging van de vrijheidsbel aan het South Alberta Regiment.

Dankbaarheid

,,Ook nu heb ik weer de enorme dankbaarheid gevoeld en ervaren van de Canadezen, omdat wij hun voorouders - onze bevrijders - nog altijd herdenken. Het doet je eens te meer beseffen hoe belangrijk het is om dit tot in lengte der jaren te blijven doen.” Vooral het Algonquin Regiment leed grote verliezen bij de Slag om Welberg, die deel uitmaakte van de Slag om de Schelde, waarvan het belang de afgelopen jaren steeds duidelijker is geworden. ,,Jullie waken over onze doden”, verklaarde professor Stephen Connor van de Universiteit van Nipissing, kort maar krachtig, de onderliggende reden van de sterke verbondenheid. Connor is een goede bekende van Welbergenaar Robert Catsburg, erkend historicus van de Slag om de Schelde.

Vriendschap

Vanuit het warme bad van de Algonquins was het maar een kleine stap om een langgekoesterde wens van de Steenbergse gemeenteraad in vervulling te laten gaan: het sluiten van een officiële vriendschapsband met de gemeenten North Bay en Timmins, de beide plaatsen waar het regiment gevestigd is. ,,Het klikte ook meteen met de burgemeesters,” merkte Van den Belt.
Zijn evenknie Peter Chirico van North Bay raakte zelfs zo enthousiast dat hij, in samenspraak met commandant Kirk Langdon, spontaan besloot tot het nabouwen van de Welbergse klokkenstoel, om de bel een permanente plek voor de kazerne te kunnen geven. Bij dit project zullen ook jongeren worden betrokken.

‘Dit betekent zoveel voor ons’

Burgemeester Michelle Boileau van Timmins beloofde op haar beurt scholen te gaan bezoeken. ,,Ik wil onze jeugd graag de Proclamation of Friendship laten zien en het verhaal hierachter vertellen”, zei ze na de ondertekening van het verdrag door de drie burgemeesters. ,,Want de echo van onze geschiedenis kent geen grenzen en overstijgt generaties.”
Sandy O’Grady-Stirling hoorde het allemaal met genoegen aan. Haar vader, de uit Timmins afkomstige majoor Keith Stirling, werd bij de bevrijding van Welberg en Steenbergen krijgsgevangen genomen. Ter nagedachtenis aan hem plantte ze in 2014 een Canadese esdoorn in de Corneliusstraat. Ruim tien jaar later kan ze haar geluk niet op, nu haar vaders regiment ook een eigen vrijheidsklok heeft gekregen. ,,Je hebt geen idee hoeveel dit voor ons betekent. Als de wereldleiders konden voelen wat wij ervaren, zouden er volgens mij geen problemen zijn.”

Kippenvel

Majoor en aankomend commandant Tracy East beaamt dit volmondig. Het moment dat de bel voor het eerst op de thuisbasis van de Algonquins werd geluid - in de wetenschap dat tegelijkertijd De Klok op de Welberg en de bel van de South Alberta’s in Edmonton klinkt - bezorgde haar kippenvel. ,,Door het touw vast te pakken, trok ik voor mijn gevoel een belangrijk stuk van ons gedeelde verleden het heden in, en heb ik mezelf voorgenomen er alles aan te doen om deze connectie vast te houden en uit te bouwen voor de toekomst van nieuwe generaties.”

Slachtoffers eren

De Klok als fundament, katalysator en bindmiddel voor een langdurige relatie tussen de regimenten en de gemeenten waar zij vandaan komen. Ook burgemeester Linnsie Clark van Medicine Hat heeft er alle vertrouwen in, nu ze is ingewijd in de achtergrond van de relatie tussen haar gemeente, het South Alberta Regiment, en de gemeente Steenbergen. Zo blijkt, bij de ondertekening van het vriendschapsverdrag en de aansluitende herdenkingsplechtigheid. ,,Laten we respectvol met elkaar omgaan, naar elkaar om kijken, en ons gezond verstand blijven gebruiken, door onszelf elke dag opnieuw de vraag te stellen wat wij kunnen doen om de nalatenschap te eren van degenen die hun leven hebben opgeofferd voor onze vrijheid”, opperde Clark bij deze gelegenheid. En: ,,We moeten onze kinderen leren wat vrij zijn écht betekent.” Daarop had leerkracht Ricky Hildebrand al een voorschotje genomen, met een ‘spoedcursus’ voor zijn leerlingen over de bevrijding van Nederland en het aandeel hierin van het South Alberta Regiment. Hij overhandigde burgemeester Van den Belt het (voorlopige) resultaat hiervan: een flinke stapel door kinderen getekende ansichtkaarten over het thema dat ons voor eeuwig met elkaar verbindt. 

‘Bel roept ons op’

Brian Talty is ervan overtuigd dat de nodige zaadjes zijn geplant voor een vruchtbare samenwerking. Burgemeester Van den Belt denkt er net zo over. ,,Tot zover is onze missie wat mij betreft geslaagd. Het ‘Verhaal van Steenbergen’ heeft er weer een nieuwe dimensie bijgekregen. We hebben onze bestaande banden met onze natuurlijke bondgenoten versterkt én nieuwe vrienden gemaakt, om onze waardevolle relatie met Canada in de toekomst verder uit te bouwen. Samen kunnen we hopelijk het verschil maken, om - binnen ons vermogen - tegenwicht te bieden aan alle onrust in de wereld. De bel roept ons allemaal op om heden, verleden, toekomst en generaties met elkaar te verbinden.”

‘Elkaar nooit vergeten’

Vanuit die gedachte sloot hij zijn vriendschapsbezoek aan Canada af in Edmonton, waar - naast het ook daar gevestigde South Alberta Regiment - het contact met de plaatselijke Dutch Canadian Club nieuw leven werd ingeblazen. Alsof ze elkaar gisteren nog hadden gezien, zo hartelijk was het weerzien met voorzitter Frank Stolk, die in zijn beste Nederlands ‘verklapte’ dat er een vierde vrijheidsbel aan zit te komen in het Light Horse Park, waar de Dutch Club eerder een standbeeld van Anne Frank realiseerde. ,,Hun betrokkenheid bij het herdenken bewijst dat we elkaar nooit vergeten zijn”, aldus Van den Belt. Daarom bracht hij ook de bouw van het bezoekerscentrum op de militaire erevelden van de Brabantse Wal in Bergen op Zoom ter sprake. ,,Als centrale plek voor ons allemaal, van waaruit belangstellenden uit binnen- en buitenland het militair erfgoed, de Slag om de Schelde en de bevrijdingsmonumenten in onze regio kunnen ontdekken.”

Door: John Nijssen

Op verzoek van Steenbergse Courant schreef John Nijssen artikelen over het bezoek van burgemeester Ruud van den Belt aan Canada.

De ondertekening van het vriendschapsverdrag met de gemeenten North Bay en Timmins, waar het Algonquin Regiment is gevestigd, leverde louter blije gezichten op. In het midden een stralende Sandy O’Grady-Stirling, dochter van één van de commandanten die de Brabantse Wal in het najaar van 1944 bevrijdde.
De eerste keer dat de vrijheidsbel van de Algonquins bij hun thuisbasis werd geluid bezorgde menigeen een kippenvel-moment. De commandant van het regiment en de burgemeester van North Bay besloten spontaan op deze plek de Welbergse klokkenstoel na te gaan bouwen.
Leerkracht Ricky Hildebrand verzorgde een spoedcursus voor schoolkinderen in Medicine Hat over de bevrijding van Nederland door de Canadezen, waarop de leerlingen ansichtkaarten tekenden voor hun leeftijdgenootjes in de gemeente Steenbergen.
Als extra blijk van dank en waardering overhandigde burgemeester Van den Belt een speciale miniatuur van De Klok aan Capt. Brian Talty van de ‘Sallies’ (foto) en commandant Kirk Langdon van de Algonquins.