Het verleden komt tot leven tijdens de Bietentocht
STEENBERGEN - Tot ver in de twintigste eeuw werden de Zeeuwse bieten met een boot naar de dichtstbijzijnde suikerfabriek gebracht. Het was een drukte van jewelste voor boeren en beurtvaarders om de bietenoogst van het land naar de fabriek te vervoeren. Hoewel het bietentransport vandaag de dag een stuk sneller en eenvoudiger gaat, wordt er nog elk jaar een traditionele bietentocht gehouden, met al even traditionele schepen. De Bietentocht beleeft dit jaar zijn 25e editie.
Maar eerst nog even terug naar de vorige eeuw: een groot deel van de bieten uit Zeeland werden naar de suikerfabriek in Steenbergen gebracht. De eerste wegverbindingen, zoals bruggen en dammen, werden pas aan het begin van de twintigste eeuw aangelegd, net als de spoorlijn van en naar Vlissingen. Vanaf de jaren zestig, kwamen samen met de Deltawerken, de overige weg- en brugverbindingen tot stand. Tot die tijd werden de enorme hoeveelheden bieten vervoerd met schepen.
Jubileumjaar
De traditionele schepen van toen, behoren inmiddels tot het Nederlands Erfgoed en maken elk jaar een tocht over de Oosterschelde en het Volkerak. Als eerbetoon aan de historische bietencampagne en alles wat daarbij kwam kijken. Dit jaarlijkse spektakel werd voor het eerst georganiseerd in 1999 en wordt dit jaar voor de vijfentwintigste keer gehouden. Net als vroeger, varen ook nu de schepen zoveel mogelijk onder zeil en op sommige plekken worden ze getrokken door paarden. Zo’n spektakel is alleen mogelijk dankzij de inzet van heel veel mensen, zoals Marieke Vromans en Peter Bosman.
Bietenliefde
Peter Bosman is de tel een beetje kwijt geraakt: “Ik doe inmiddels twaalf of dertien jaar mee met de bietentocht.” Marieke Vromans kan zich haar eerste bietentocht nog herinneren als de dag van gisteren: “Dat is precies elf jaar geleden. Mijn ouders doen al veel langer mee en kwamen elk jaar met enthousiaste verhalen thuis. Ze nodigden me uit om mee te gaan en tijdens mijn allereerste bietentocht, ontmoette ik Peter.”
Bietjes maken
Peter en Marieke werden een ‘setje’ en gingen sindsdien elk jaar mee. Ze zijn beiden kunstenaar en zetten hun kennis en talent graag in voor dit evenement. Net als voorgaande jaren ontwerpt en maakt Peter de bietjes. “Elke deelnemer krijgt er eentje. Het is een soort aandenken, in de vorm van een bietje”, licht hij toe. “Sommigen doen al vijfentwintig jaar mee en hebben een hele slinger van bietjes verzameld. De winnaar van de bietentocht krijgt de ‘gouden biet’. Daarvoor maak ik een goudkleurig bietje met de gravure van het jaartal en de scheepsnaam.”
In augustus lagen de eerste schetsen voor de bietjes al weer op Peters werktafel. “Ik probeer elk jaar materiaal te verzamelen waar ik de bietjes van kan maken. Soms vind ik een mooi stukje hout in een container langs de weg en een andere keer kom ik een tafel tegen in de kringloopwinkel, waar ik het hout van kan gebruiken om de bietjes te maken. Als het even kan, probeer ik de bietjes altijd te maken van gebruikt materiaal.”
De bietentrui
Ook Marieke zit voorafgaand aan de bietentocht aan de tekentafel. Net als voorgaande jaren, ontwierp zij ook dit jaar weer de bietentrui die alle deelnemers aan het begin van de bietentocht krijgen. “Het ontwerp is al een poosje klaar, maar ik weet niet wat ik daarover al mag prijsgeven. Ik kan wel verklappen dat ik in de afbeelding iets heb gedaan met het jubileumjaar van de bietentocht.”
Zeilen door ruig weer
Elk jaar schuiven Peter en Marieke alles aan de kant om deel te nemen aan de bietentocht. “Het is wel eens gebeurd dat we vlak voor de tocht nog een paar deadlines moesten halen, maar dan gingen we gewoon een paar nachten door, zodat we toch mee konden doen. Het is elk jaar weer een geweldige ervaring. Je bent heel de dag buiten en in deze tijd van het jaar kan het ruig weer zijn. Vroeger hadden de schepen ook geen motor, dus er wordt zoveel mogelijk gezeild, maar het is best een uitdaging om zonder het gebruik van een motor in en uit de haven de gaan.”
Gezelligheid en plezier
“Naast het zeilen en de pracht en schoonheid van water en wind, is het vooral ook heel gezellig en maken we veel plezier. De andere deelnemers zijn een soort familie geworden. Al die mensen met al die verschillende schepen, zie je soms een heel jaar niet, maar dan zie je elkaar weer met de bietentocht. Aan het eind van de dag liggen we met z’n allen in de haven. Dan eten we samen of we zoeken een cafeetje op. Het is elke avond een feestje.”
Programma Bietentocht 2024
Zondag 27 oktober om 11.00 uur verzamelen alle schepen bij de Heen en worden ze met paarden naar Steenbergen getrokken. Dit zogenaamde ‘jagen’ vindt plaats tussen 12:30 en 15:30 uur. Vanaf 13:30 uur worden de eerste schepen in de Steenbergse haven verwacht. Rond 16:30 uur zullen alle schepen naar verwachting in de haven zijn aangemeerd. Daar worden ze ‘officieel’ ontvangen door wethouder Kees Gommeren.
Maandag 28 oktober vertrekken de schepen rond 8.00 uur uit de haven van Steenbergen en varen ze naar het Grevelingemeer.
Dinsdag 29 oktober zeilen de schepen op de Grevelingen en meren ze tussen 14.00 en 16.00 uur aan in Bruinisse.
Woensdag 30 oktober vaart de bietentocht van Bruinisse naar Yerseke.
Donderdag 31 oktober eindigt de bietentocht in Colijnsplaat.
Als het slecht weer is, kan de route afwijken van de huidige planning. Kijk daarom voor actuele informatie op www.bietentocht.nl